'Masla é sin ar an rud is ealaín ann': fritonn faoi chomórtas intleachta saorga an Údaráis
TÁ ÚDARÁS NA Gaeltachta tar éis frithfhreagairt a tharraingt orthu féin mar gheall ar chomórtas a bhunaigh siad, a iarann ar rannpháirtithe uirlisí intleachta saorga (IS) a úsáid chun físeáin ‘cruthaitheacha’ a dhéanamh.
D’fhógair an ghníomhaireacht rialtais an comórtas ar na meáin shóisialta agus chruthaigh siad físeán le hIS.
Taispeántar cúpla radharc éagsúla san físeán cosúil le hiasc atá ag canadh isteach i micreafón – a athraíonn níos deireanaí sa radharc ó bhonn ina duine daonna – agus banna ceoil iomlán K-pop eile ag ceol agus ag damhsa ar thrá éigin in Éirinn.
Dúirt Údarás na Gaeltachta gur theanga bheo í an Ghaeilge agus go bhfuil an intleacht shaorga ag oscailt doirse nua don Ghaeilge sa scannánaíocht.
Iarrtar ar rannpháirtithe cur isteach ar an gcomórtas roimh 16 Eanáir agus tá duais €6000 euro ar fáil don té a bhuafaidh an comórtas.
“Ní dóigh liom gurb é seo an áit is fearr cistí a leitdháileadh. Ní thiocfaidh aon rud as ach slata tionscadal faoi bhunchaighdeán a thagann ó raiméis leanúnach de thaispeántais scríofa go dtí go bhfaigheann tú rud inúsáidte, le meascán de phíosaí agus gan aon chomhthionól nó cruthaitheacht,” a dúirt úsáideoir amháin.
“Tá sé seo chomh maslach iarraidh ar dhaoine IS a úsáid. Is náisiún chomh cruthaitheach agus ealaíonta muid. Táim ar buile le Rialtas na hÉireann faoi seo. Tabhair íocaíocht d’ealaíontóirí Éireannacha,” a dúirt duine eile.
Dúirt duine éigin eile: “Na daoine a bhfuil cúram dáiríre acu agus a bhfuil tuiscint acu faoi na féidearthachtaí atá ann le scannánaíocht, ní bhainfidh siad úsáid as IS. Níl eagla orthu roimh obair chrua agus tabharfaidh siad a gcuid oibre go háit eile a léiríonn meas ar a gcuid ama, scileanna agus iarracht mar ealaíontóirí. Tá sé seo tromchúiseach ón Údarás.”
Deir an scríbhneoir agus aistritheoir Eoin McEvoy, a oibríonn trí mheán na Gaeilge, nach bhfuil sé ag iarraidh caitheamh rómhór ar Údarás na Gaeltachta, ach síleann sé nach ndéanann an físeán é féin ciall agus go bhfuil sé “áiféiseach”.
“An radharc sin leis an iasc i mbun amhránaíochta – is masla é sin ar an rud is ealaín ann agus léiríonn sé a laghad sin tuisceana faoi phróiseas cruthaitheach na n-ealaíontóirí faoi cad is fiú d’ealaín a bheith ann.”
Tá 80 ealaíontóir mar bhall den chomharghrúpa Aerach Aiteach Gaelach agus i ráiteas a foilsíodh ar líne, mhol coiste an ghrúpa d’ealaíontóirí gan chur isteach ar an gcomórtas.
Dar leis an ngrúpa, tá “pobal na n-ealaíon trí chéile corraithe mar gheall ar an tionchar diúltach atá an intleacht shaorga a imirt ar a gceird”.
Tá impleachtaí móra, diúltacha ag baint leis an intleacht shaorga faoi mar a bhaineann sí le cumas an duine smaoineamh go neamhspleách agus le cruthaitheacht an duine.
Dar leo, is ábhar mór buartha freisin é an brú a chuireann úsáid na hintleachta saorga ar an timpeallacht. Bíonn IS ag cur na mílte tonna dé-ocsaíd charbóin isteach san atmaisféar gach bliain.
D’inis Údarás do The Journal go bhfuil cúram orthu mar eagraíocht thar ceann an Rialtais forbairt a dhéanamh ar an ngné Intleacht Shaorga de Phlean Digiteach na Gaeilge 2023-2027.
Ag labhairt dó i gcáil phearsanta le The Journal , dúirt McEvoy, atá mar bhall den choiste AAG, go bhfuil amhras air go ginearálta “go bhfuil an intleacht shaorga chun aon rud a fheabhsú sa Ghaeltacht”.
“Tá fadhbanna sa Ghaeltacht ann le hinfreastruchtúr agus le fostaíocht, agus má tá an t-airgead ag dul isteach in Údarás na Gaeltachta, dar liom gur cheart go mbeadh sé ag freastal ar phobal na Gaeltachta thar aon rud eile,” a dúirt sé.
“Agus ní fheictear dom cén chaoi a gcabhróidh comórtas mar seo nó aon rud a bhaineann leis an intleacht shaorga leis na fadhbanna sin.”
Deir McEvoy go bhfuil ealaín na Gaeilge faoi bhláth agus go bhfuil pobal láidir d’ealaíontóirí a chruthaíonn táirge trí mheán Ghaeilge in Éirinn.
Ní rud é go bhfuil bearna ann, a deir sé, ach má tá, is dóigh leis gurbh fhearr an rud é airgead a chur isteach sna healaíona agus tallann a fhorbairt seachas acmhainní a dhíriú ar an intleacht shaorga.
“Baineann sé seo leis an scannánaíocht in Éirinn. Cinnte, tá pobal ealaíne na Gaeilge níos lú ná mar a bheadh pobal an Bhéarla atá ag obair in ealaín in Éirinn, ach tá na haisteoirí agus na stiúrthóirí ann,” a dúirt sé.
“Má fheictear go bhfuil bearna ann ó thaobh stiúrthóirí nó aistritheoirí na Gaeilge, cuir an t-airgead isteach sa traenáil.
“Faigh aisteoirí le Béarla isteach agus múineadh Gaeilge dóibh nó faigh feidhmíocht na Gaeilge isteach agus múin dóibh conas aistriúchán a dhéanamh.
“Tá go leor bealaí ann le dul i ngleic le bearnaí ansin seachas fáil réidh le daoine ar fad agus iarraidh ar mheaisín seasamh isteach ina n-ionad. Is í an ealaín agus na healaíontóirí, an ceangal daonna sin a mheallfaidh daoine isteach don Ghaeilge, ní meaisíní,” a dúirt sé.
Ag freagairt dóibh ar fhiosrú ó The Journal , dúirt Údarás na Gaeltachta go bhfuil siad ag iarraidh an ról agus an tiomantas mar “chrann taca don earnáil chlos-amharc sa Ghaeltacht a dheimhniú” a chur in iúl.
“Chuige sin, chuir muid in áit an togra Scéalaí mar dheis tús a chur le plé maidir leis an ngné seo den Intleacht Shaorga, chomh maith le na huirlisí, na deiseanna agus na dúshláin a chur os comhair pobal na Gaeltachta agus an pobal labhartha Gaeilge.”
Luann siad gur fhógair siad tacaíocht €600,000 don earnáil chruthaitheach i bhfoirm comhpháirtíocht le TG4 luach €1.2 milliún ar an 3ú Nollaig, ag daingniú fostaíocht don earnáil chruthaitheach do na blianta amach romhainn.
Deir Údarás na Gaeltachta go bhfuil athruithe suntasacha i ndán go hidirnáisiúnta trasna mórán réimsí uile na heacnamaíochta de bharr na hIntleachta Saorga, agus go bhfuil cúram orthu a chinntiú go bhfuil an Ghaeilge agus an Ghaeltacht lárnach sna hathruithe sin.
“Aithníonn muid go bhfuil imní ag baint leis an mhíchinnteacht a bhaineann leis an Intleacht Shaorga, ach tá muid ríshoiléir gurb é an ról s’againne ná fostaíocht a chosaint sa Ghaeltacht, na bagairtí chuige sin a aithint agus céimeanna cuí a thógáil más ann dóibh.”
Tá tacaíocht á fháil ag Beartas Gaeltachta The Journal ón Scéim Tuairiscithe ar Dhaonlathas Áitiúil